Achter de gevel van dit rijksmonument schuilt een bijzonder stukje Bredase geschiedenis. Het huis, bekend bij veel Bredanaars als Huize Raffy, stamt oorspronkelijk uit de 16e eeuw. De huidige vorm met twee vleugels, elk voorzien van een zadeldak, werd gebouwd in de 17e eeuw. Aan de achterzijde ligt een diepe, ommuurde tuin. Het huis is vernoemd naar Adriaan van der Donck (1618–1656), een invloedrijke jurist en vrijheidsdenker die hier waarschijnlijk zijn jeugd doorbracht. Van der Donck vertrok later naar Nieuw-Nederland, waar hij een belangrijke rol speelde in de ontwikkeling van wat later New York zou worden. Zijn ideeën over democratie, mensenrechten en religieuze vrijheid legden mede de basis voor het liberale karakter van de stad. In de eeuwen erna wisselde het huis van eigenaar. Rond 1900 kreeg het veel van zijn huidige monumentale uitstraling dankzij de invloedrijke Bredase familie Smits van Waesberghe. Zij lieten de karakteristieke voorgevel en rijk versierde kamers aanleggen, die nog steeds te bewonderen zijn. Ook de bekende brouwersfamilie van De Drie Hoefijzers woonde hier, wat aan verschillende details in het pand nog te herkennen is. Vanaf 1959 kreeg het huis een nieuwe functie als woonzorgcentrum, eerst voor Indische en Molukse ouderen onder de naam Huize Raffy, later ook als Lâle, een zorglocatie voor Turkse ouderen. Daarmee kreeg het pand een bijzondere sociale betekenis binnen de Bredase gemeenschap. Wat is het verhaal van deze ouderen? Waarom kwamen zij naar Nederland? Het huis draagt hun herinneringen. Vandaag de dag wordt Huis van der Donck zorgvuldig beheerd door nieuwe eigenaren die werken aan een toekomstbestendige invulling. Er wordt onderzocht of het monument een culturele bestemming kan krijgen, met respect voor de rijke geschiedenis en unieke architectuur. Expositie ’80 jaar vrijheid?’ Stichting Arjati organiseert tijdens de Open Monumentendagen Breda een expositie in huis van der Donck. Met deze expositie met de titel ’80 Jaar Vrijheid?’ vraagt de stichting aandacht voor de vaak onderbelichte nasleep van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië. De expositie biedt ruimte voor bezinning, bewustwording en dialoog. Door middel van persoonlijke verhalen, foto’s en historische documenten wordt duidelijk gemaakt hoe de gebeurtenissen van toen tot op de dag van vandaag doorwerken in het leven van velen. Het is zodanig ingericht dat men een beeld krijgt van de gebeurtenissen die plaats heeft gevonden vanaf het begin van de Japanse bezetting tot de uittocht van Indische Nederlanders en andere bevolkingsgroepen naar Nederland en elders. Via een looproute kan men verschillende facetten aanschouwen. De expositie is zowel op zaterdag als zondag vrij te bezichtigen van 11:00 uur – 17:00 uur. Er zijn gastheren en gastvrouwen van Stichting Arjati aanwezig om uw vragen te beantwoorden. Presentatie door St. Erfgoed Drie Hoefijzers Huis van der Donck was jarenlang het woonhuis van de familie Jan Smits, een van de eigenaren van de bekende Bredase brouwerij De Drie Hoefijzers. Die brouwerijhistorie is nog duidelijk terug te zien in het interieur. Let bijvoorbeeld op de familiekamers aan de rechterzijde en de decoratieve gang: in de kroonluchter zijn hopbellen verwerkt, een knipoog naar het brouwersverleden. In de fraai gedecoreerde vergaderzaal aan de Boschstraat 57 – waar brouwerijdirecteur Jan Smits ooit zelf woonde – verzorgen bestuursleden van Stichting Erfgoed Drie Hoefijzers een doorlopende presentatie over de rijke geschiedenis van de brouwerij, van 1538 tot nu. Ze vertellen ook over de legendarische ‘List van het Turfschip’, waarin bier en Bredase geschiedenis onverwacht samenkomen.

Address
Boschstraat 57, Breda