Aan de Hogeweg in Zwartemeer – in de gemeente Emmen – staat een opvallend gebouw: de Antonius van Paduakerk. Deze kerk werd in 1921 gebouwd en is nu een rijksmonument. De kerk heeft een rijke geschiedenis, veranderde meerdere keren van functie en ligt inmiddels niet meer in het centrum van het dorp, maar aan de rand, vlak bij het Bargerveen. Aan het einde van de 19e eeuw begon de katholieke kerk met het opzetten van parochies in de veengebieden van Zuidoost-Drenthe. Deze gebieden waren moeilijk bereikbaar en arm, maar er kwamen steeds meer mensen wonen vanwege het werk in het veen. In 1918 kreeg kapelaan H.I. Peters de opdracht van de aartsbisschop om in Zwartemeer een parochie te stichten. Hij kende de streek goed, want hij had eerder gewerkt in Klazienaveen. De eerste steen werd gelegd op 18 januari 1921. Nog geen jaar later, op 19 oktober 1921, werd de kerk ingewijd. De officiële kerkwijding vond plaats op 12 september 1932. De kerk kreeg de naam van Antonius van Padua, een heilige die bekendstaat om zijn zorg voor armen en verloren zaken. Een toepasselijke naam in een streek waar veel mensen arm waren. De kerk De Antonius van Paduakerk is ontworpen door architect Johannes Sluijmer uit Enschede. Hij bouwde de kerk in neogotische stijl, een stijl die in het begin van de 20e eeuw nog veel gebruikt werd voor katholieke kerken. De stijl is goed te herkennen aan het gebruik van spitsbogen, hoge steunberen en glas-in-loodramen. Ook de opbouw van het gebouw is bijzonder: de kerk is gebouwd volgens het centraalbouwprincipe. Dat betekent dat het gebouw vanuit het midden is ontworpen, met een duidelijke symmetrie en overzichtelijke indeling. De kerk heeft een zadeldak. Aan de zijkanten zijn uitbouwen en kapellen. De absis aan de oostkant heeft vijf kanten. Er is een gang tussen de kerk en de pastorie met een tentdak. De hoofdentree zit aan de westkant en heeft een mooie spitsboog met eenvoudige houten deuren en sierlijk smeedwerk. Binnen waren ooit meer elementen aanwezig, zoals meubels en altaren, maar die zijn in de loop der tijd grotendeels verdwenen. De kerk raakt uit gebruik In de jaren die volgden, groeide het dorp Zwartemeer. Maar de groei ging vooral richting het noorden naar het kanaal de Verlengde Hoogeveense Vaart. De kerk kwam daardoor steeds verder buiten het centrum te liggen. In 1969 werd in het nieuwe dorpshart een nieuwe katholieke kerk gebouwd: de Verrijzeniskerk. De Antoniuskerk werd afgestoten. De oude kerk kreeg daarna allerlei nieuwe functies. Zo diende het gebouw als paardenstal, garage en caravanstalling. Een nieuwe toekomst In 1996 werd de kerk gekocht door een nieuwe eigenaar uit Rotterdam: de heer G.J. Karreman. Hij wilde de kerk in ere herstellen. De restauratie begon, en op 23 april 1998 werd de kerk officieel aangewezen als rijksmonument. De bescherming geldt alleen voor het oorspronkelijke kerkgebouw, niet voor de latere aanbouwen aan de zuidoostkant. In 2001 werd de Stichting tot Behoud van de Sint Antoniuskerk opgericht. Sinds 2003 worden er weer diensten gehouden in de kerk: traditionele Latijnse missen. Deze missen vallen niet onder het bisdom Groningen, maar trekken wel bezoekers van binnen en buiten de regio.

Address
Hogeweg 50, Zwartemeer