Citrusveiling - Η μεταπολεμική πύλη του Ρότερνταμ στον κόσμο

Για μένα, η επίσκεψη στο Ρότερνταμ ξεκίνησε από το Citrusveiling, ένα εντυπωσιακό παράδειγμα μεταπολεμικής ανοικοδόμησης με παγκόσμια ιστορία. Αυτό το μνημειώδες κτίριο αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της περιοχής Merwedehaven, κάποτε ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια φρούτων στον κόσμο, όπου αποθηκεύονταν και μεταφορτώνονταν καθημερινά αμέτρητοι τόνοι φρούτων και άλλων αγαθών.

Για χρόνια, οι δημοπρασίες λάμβαναν χώρα στο Algemeen Verkooplokaal στο Goudsingel. Το 1950, για να ενισχύσει τη θέση του Ρότερνταμ ως διαμετακομιστικού λιμένα, η πόλη ανέθεσε ένα υπερσύγχρονο κέντρο φρούτων. Οι αρχιτέκτονες Van Tijen και Maaskant, με τον Hugh Maaskant να αναλαμβάνει το σχεδιασμό, δημιούργησαν ένα συγκρότημα που οριοθετείται από τη Marconistraat από τη μία πλευρά και τη σιδηροδρομική γραμμή του λιμανιού από την άλλη. Αποτελείται από μια αίθουσα δημοπρασιών και ένα μακρόστενο κτίριο για αποθήκευση και γραφεία.

Τόσο το εσωτερικό όσο και το εξωτερικό παραμένουν σε μεγάλο βαθμό στην αρχική τους κατάσταση. Ο εκφραστικός σχεδιασμός, τα διακοσμητικά στοιχεία και οι αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες, σε συνδυασμό με τον ιστορικό του ρόλο στο εμπόριο φρούτων της πόλης, καθιστούν το κτίριο ιδιαίτερα σημαντικό - αναγνωρισμένο από το 2010 στο Εθνικό Μητρώο Μνημείων. Στις 14 Σεπτεμβρίου, το Citrusveiling υποδέχτηκε το κοινό με έκθεση και ξεναγήσεις.

Groot Handelsgebouw - Ένα ορόσημο συλλογικής δύναμης

Ένα άλλο σημείο αναφοράς είναι το Groot Handelsgebouw, η ναυαρχίδα της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης του Ρότερνταμ. Σχεδιασμένο από τους Huig Maaskant και Willem van Tijen για να καλύψει το κενό που άφησαν οι βομβαρδισμοί του πολέμου, εγκαινιάστηκε επίσημα από τη βασίλισσα Juliana το 1953 ως το μεγαλύτερο κτίριο των Κάτω Χωρών.

Με μήκος 220 μέτρα, πλάτος 85 μέτρα και ύψος 43 μέτρα, το συγκρότημα καλύπτει 445.000 τετραγωνικά μέτρα σε εννέα ορόφους, με τρεις εσωτερικές αυλές και εσωτερικό δρόμο μήκους 1,5 χιλιομέτρου. Αυτή η καινοτόμος ιδέα επέτρεψε στους επιχειρηματίες να συνδυάσουν αποθήκες, εκθεσιακούς χώρους και γραφεία κάτω από μία στέγη - που εξυμνήθηκε εκείνη την εποχή ως "σύμβολο της συλλογικής δύναμης και της ακλόνητης πίστης στην ικανότητα του Ρότερνταμ να αναπτυχθεί".

Σήμερα, το κτίριο φιλοξενεί περισσότερες από 400 εταιρείες και δύο καινοτόμους κόμβους γραφείων - το Kleinhandel και το Cambridge Innovation Centre - καθώς και υπηρεσίες ενοικίασης ποδηλάτων, παιδικής μέριμνας, γυμναστήρια, εστιατόρια και καφετέριες. Στην κορυφή του βρίσκεται η μεγαλύτερη πράσινη στέγη του Ρότερνταμ.

Κατά τη διάρκεια του Open Monumentendag, το Groot Handelsgebouw φιλοξένησε επίσης το κύριο σημείο πληροφόρησης για τους επισκέπτες και μια ειδική έκθεση φωτογραφίας, "Lang Leve(n) het Erfgoed", μια ανταλλαγή με το Monumentenfonds Aruba, όπου παρουσιάζονται 16 βραβευμένες φωτογραφίες της κληρονομιάς της Αρούβας που έχουν αποτυπωθεί από ντόπιους φωτογράφους-χομπίστες.

Laurenskerk - Η ζωντανή μεσαιωνική καρδιά της πόλης

Στην καρδιά της πόλης δεσπόζει η Laurenskerk (εκκλησία του Αγίου Λαυρεντίου), το μοναδικό σωζόμενο κτίριο του Ρότερνταμ από τον ύστερο Μεσαίωνα (1449-1525). Αφιερωμένη στον Άγιο Λαυρέντιο της Ρώμης, τον προστάτη άγιο του Ρότερνταμ, επέζησε εν μέρει του βομβαρδισμού της 14ης Μαΐου 1940 και έκτοτε συμβολίζει την ανθεκτικότητα των πολιτών και την αναγέννηση της πόλης. Η υστερογοτθική σιλουέτα του έρχεται σε δραματική αντίθεση με τον υπερσύγχρονο ορίζοντα γύρω του.

Στο εσωτερικό του, οι επισκέπτες μπορούν να θαυμάσουν τις χάλκινες πόρτες του Giacomo Manzù που απεικονίζουν τον πόλεμο και την ειρήνη, την ορειχάλκινη χορωδία του 18ου αιώνα, τη βαπτιστήρια κολυμβήθρα του Hans Petri και το βιτρό "Ειρήνη και συμφιλίωση " που αποκαλύφθηκε το 2021 από την Πριγκίπισσα Beatrix. Η εκκλησία στεγάζει επίσης τρία όργανα Marcussen, συμπεριλαμβανομένου του περίφημου "Κόκκινου Γίγαντα", το οποίο βρίσκεται επί του παρόντος υπό αποκατάσταση.

Κατά τη διάρκεια του Open Monumentendag, η Laurenskerk άνοιξε διάπλατα τις πόρτες της με μια πρεμιέρα σε συνεργασία με την Εβδομάδα Πολιτισμού Δρόμου του Ρότερνταμ (RSCW). Ο καλλιτεχνικός διευθυντής Rajiv Bhagwanbali και οι καλλιτέχνες του πολιτισμού του δρόμου επανασχεδίασαν τις ιστορικές ιστορίες της εκκλησίας μέσα από τρεις πρωτότυπες παραστάσεις:

• - Μια διαδραστική μουσική εμπειρία με τους Ivan Words και Dr. Slow Sweat, συνδυάζοντας ζωντανό sampling, spoken word και συμμετοχή του κοινού.
• - Ένας διάλογος μεταξύ κλασικού οργάνου και πιάνου από τον Matthijs van der Wilt, σε συνδυασμό με μια freestyle BMX performance από τον Dez Maarsen, που στήθηκε ανάμεσα στο άγαλμα του Witte de With και το όργανο που δώρισε η Γερμανία ως χειρονομία συμφιλίωσης.
• - Ζωντανή παράσταση καλλιγραφίας calligraffiti από τους letter artists Daan και Spckr σε έναν τοίχο με καθρέφτη, συνδυάζοντας τις μεσαιωνικές παραδόσεις γραφής με σύγχρονα στυλ graffiti σε συνεργασία με το Street Art Festival ALL CAPS.

Το αποτέλεσμα ήταν μια ισχυρή συνάντηση ιερού χώρου, καλλιτεχνικής καινοτομίας και κοινοτικής συνδημιουργίας.

Το σπίτι της Lucy Havelaar - Ένα σπίτι κοινωνικής δέσμευσης

Στο προάστιο Tuindorp Vreewijk με τους κήπους βρίσκεται το Lucy Havelaar House, μια μονοκατοικία που χτίστηκε το 1918 και σήμερα είναι διατηρητέο εθνικό μνημείο. Για τις δύο πρώτες δεκαετίες του, ήταν το σπίτι της δεσποινίδας Lucy Havelaar, διευθύντριας του κοντινού Zuider Volkshuis, ενός νέου κοινοτικού κέντρου που σχεδιάστηκε για να "ανεβάσει" τους τοπικούς εργάτες. Υπό την ηγεσία της, το Volkshuis έγινε κοινωνικός κόμβος, φιλοξενώντας μαθήματα, εκθέσεις, βιβλιοθήκη, αναγνωστήριο, νηπιαγωγείο και ιατρικές κλινικές.

Η Lucy ζούσε ακριβώς στη γωνία, στο Lede 37 - το σπίτι που φέρει ακόμη και σήμερα το όνομά της. Στα μεταγενέστερα χρόνια, έγινε το σπίτι του Frits Touw, πρώτου διευθυντή του Zuider Hospital. Αποκαταστάθηκε πλήρως το 2000 και λειτούργησε για λίγο ως σπίτι-μουσείο κατά τη διάρκεια του έτους πολιτιστικής πρωτεύουσας του Ρότερνταμ το 2001, ενώ ο κήπος του επανασχεδιάστηκε το 2006.

Η Lucy Havelaar περιλαμβάνεται στο βιβλίο 1001 γυναίκες της ολλανδικής ιστορίας, μαζί με την Ida Last-ter Haar, συνάδελφό της και σύντροφο του συγγραφέα Jef Last, και την Anne Mankes-Zernike, την πρώτη γυναίκα υπουργό των Κάτω Χωρών.

Κατά τη διάρκεια της Open Monumentendag, ο σημερινός κάτοικος Frans Meijer προσέφερε ξεναγήσεις στο σπίτι και τον κήπο (μόνο με κράτηση).

Γιορτάζοντας την κληρονομιά στο πέρασμα του χρόνου

Αυτοί οι τέσσερις χώροι - από μνημειώδεις αίθουσες δημοπρασιών έως οικεία σπίτια της κοινότητας - απεικονίζουν την ποικιλομορφία και τη ζωτικότητα της κληρονομιάς του Ρότερνταμ. Η επίσκεψή τους κατά τη διάρκεια του Open Monumentendag αποκάλυψε πώς η κοινή κληρονομιά της Ευρώπης ζει όχι μόνο στην αρχιτεκτονική αλλά και στη δημιουργικότητα, τη μνήμη και τη ζωή της κοινότητας. Αυτή είναι η ουσία των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς: η ανακάλυψη, ο εορτασμός και η διαφύλαξη των πολιτιστικών θησαυρών που μας συνδέουν πέρα από τα σύνορα.