Foto: Excursie langs historische balkenplafonds in Tallinn, credits Aron Urb, 2023.

Individuele inspanning om erfgoed toegankelijker te maken

We staan volledig achter het idee dat architectonisch erfgoed, dat een aanzienlijke waarde heeft voor ons als natie, toegankelijker en tastbaarder moet zijn voor het grote publiek. Open Monumentendagen zijn een perfecte gelegenheid om mensen kennis te laten maken met onze rijke en ingewikkelde architecturale geschiedenis. Het festival biedt de mogelijkheid om gebouwen te bezoeken die normaal niet toegankelijk zijn voor het publiek en om verhalen uit het verleden te horen die helpen om onze geschiedenis en cultuur beter te begrijpen.

Maar terwijl we ons gekoesterde erfgoed één keer per jaar luidkeels vieren, is het belangrijk om op te merken dat veel mensen zich dagelijks rustig inspannen om voor het architecturale erfgoed te zorgen. Dezelfde mensen en instellingen plannen en voeren de evenementen uit - zij zijn de echte kracht achter het organiseren van dit jaarlijkse festival in Estland. Zij hebben de speciale kennis en vaardigheden die het verdienen om gedeeld te worden met het publiek en daar zijn we hen enorm dankbaar voor. Dit jaar vonden er op ons landelijke festival ongeveer 80 evenementen plaats, georganiseerd door ongeveer 60 erfgoedprofessionals.

Als coördinatoren richten we ons niet op een bepaald aantal evenementen, hoewel het geweldig is als de bezoekers kunnen kiezen, maar meer op de inhoud van de evenementen en de integriteit van het programma. We kunnen met zekerheid zeggen dat de evenementen dit jaar zeer goed gepland waren, het thema volgden en veel waarde aan het programma toevoegden.

Tour of Vastseliina episcopal castle, credits Rein Traagel, 2025.">

Vensters naar het verleden

Door de jaren heen hebben we ons best gedaan om het EHD-thema te implementeren in ons festival, maar we hebben ook een aantal aspecten toegevoegd waar we ons lokaal mee kunnen verbinden. Bijvoorbeeld in 2022, het jaar van duurzaam erfgoed, toen de Estse erfgoedraad zich richtte op historische stadscentra, werd ons festival uitgevoerd onder de naam "Living old town". Het vierdaagse programma werd samengesteld door bewoners, instellingen, stadsbesturen en gemeenschappen die allemaal een deel van het leven in de oude stad presenteerden. Een gemeenschappelijk thema in de evenementen en communicatie was het in stand houden van het leven in oude steden - hoe te voorkomen dat zowel commerciële als woonactiviteiten wegtrekken uit de oude centra en historische gebouwen en erfgoedgebieden leeg achterlaten.

Alongside the 2022 festival, we composed an exhibition introducing 11 heritage makers that help keep old towns alive. The shot from the exhibition pictures Kuressaare town hall square.  Credits: Piltnik Kärt, 2022.">

Voor het 2023 festival gingen we volledig mee met het EHD levend erfgoed thema en organiseerden we vier dagen lang evenementen in heel Estland. Dit thema hielp ons om zowel organisatoren van evenementen als het publiek te bereiken, wat een beetje verschilde van voorgaande en latere jaren, omdat tradities, ambachten en gebruiken niet iets is waar de erfgoedraad dagelijks mee bezig is. In ons programma waren er bijvoorbeeld evenementen over viscultuur, vlechten, culinair, vlasplukken, maar ook meer klassieke erfgoeddagen zoals metselen, landschapsarchitectuur, historisch interieurontwerp.

Carpet restoration at Alar Kotli house museum. Credits: Kadri Lepik, 2023.">

Vorig jaar verkenden we onze binnenlandse wegen en spoorwegen, maar ook water- en luchtwegen. Het erfgoed van routes, netwerken, verbindingen en communicatie werd ontdekt door middel van lezingen, workshops, tentoonstellingen, quizzen en nog veel meer. De evenementen waren zowel gericht op verschillende soorten verkeer als op architectuur als gevolg van transport - historische havens, treinstations, religieuze gebouwen. Thematisch was de naam van het festival dat jaar "Hoiame ühendust" wat, met een beetje woordspeling, vertaald kan worden als "Laten we contact houden" of "Laten we verbindingen onderhouden".

Hike on an ancient highway – Rumbi soosild. Credits: Estonian Bicycle Museum, 2024.">

Estland neemt al sinds 1993 deel aan de Europese Open Monumentendagen. Destijds kwam het initiatief om deel te nemen aan de pan-Europese viering van Eesti Muinsuskaitse Selts, een NGO die zich richt op de bescherming van erfgoed. Sinds 2015 wordt onze nationale deelname aan EHD gecoördineerd door de Estse Nationale Erfgoedraad.