Historia Bierzwnika jest ściśle związana z z pojawieniem się w 2 poł. XII w. na Pomorzu Zachodnim cystersów. Ich klasztor w Bierzwniku, wkomponowany w malowniczy w malowniczy krajobraz, jest przykładem oryginalnej architektury gotyckiej.
W programie:
wykład dr Barbary Stolpiak „Klasztor z cegły zbudowany”,
zwiedzanie klasztoru z przewodnikiem.
Podczas walk w 1326 r. klasztor wybudowany w latach 1294-1319, został spalony, a bierzwniccy cystersi przez wiele następnych lat nie mogli wydobyć się ze stanu ekonomicznej zapaści. Powolna poprawa sytuacji nastąpiła dopiero w drugiej połowie XIV wieku.
W 1539 roku margrabia Jan z Kostrzyna przeprowadził sekularyzację opactwa. Kościół opacki utracił funkcję sakralną i uległ powolnej dewastacji. Opactwo ucierpiało także w czasie działań zbrojnych wojny trzydziestoletniej (1618-1648). Ostatecznie w pierwszej połowie XVII w. w zachowanych budowlach klasztornych urządzono letnią rezydencję elektorów brandenburskich.
Kolejne straty przyniósł zabudowie opactwa pożar z początku XIX wieku, w którym kompletnemu zniszczeniu uległa część zachodnia kościoła, a prezbiterium zostało poważnie uszkodzone. Około połowy XIX wieku pozostałości wschodniej części opackiego zaadaptowano dla potrzeb kultowych miejscowej gminy protestanckiej.
Po drugiej wojnie światowej kompleks zabudowań klasztornych przez stosunkowo długi czas pozostawał w stanie ruiny. W 1957 roku, po przeprowadzeniu pospiesznych zabiegów umożliwiających użytkowanie budynków, zespół stał się siedzibą parafii rzymskokatolickiej.
Zachowane relikty średniowiecznego założenia klasztornego nie odzwierciedlają dawnego splendoru siedziby bierzwnickich cystersów. Zniszczenia wojenne, a także liczne przebudowy sprawiły, że w obecnym kształcie niełatwo odnaleźć pierwotną formę średniowieczną. Z dawnego kościoła przetrwała mocno przekształcona część wschodnia. Położona dalej na zachód część korpusu nawowego uległa niemal całkowitemu zniszczeniu.
Najbliższą analogię dla form architektury, Jarosław Jarzewicz dostrzegł nie w macierzystym dla bierzwnickicgo konwentu Kołbaczu, lecz w położonym w Brandenburgii, a powstałym w latach 1272-1310 cysterskim opactwie w Chorin.
Address 73-240 Bierzwnik, „Przystanek Wędrowca”, ul. Cystersów
